Stappenplan: Hoe stel je geconsolideerde cijfers op zonder stress?

Waarom een geconsolideerde jaarrekening?  #

Geconsolideerde cijfers geven een totaalbeeld van de financiële positie van een groep vennootschappen alsof het één onderneming betreft. Zo creëer je transparantie voor verschillende stakeholders. Dat heeft verschillende voordelen:

• Aandeelhouders en bestuurders krijgen betere globale inzichten die hen helpen bij het nemen van strategische beslissingen of het detecteren van synergiën binnen de groep.

• Investeerders krijgen een heldere inschatting van risico en solvabiliteit.

• Verschillende andere stakeholders, zoals financiële instellingen, hebben sneller toegang tot data op groepsniveau voor bijvoorbeeld kredietanalyses.

Stap 1: Bepaal of je consolidatieplichtig bent #

Het opstellen van geconsolideerde cijfers is verplicht voor ondernemingen die een moedermaatschappij zijn en controle uitoefenen over één of meerdere dochterondernemingen.

In België bestaat een consolidatieplicht, maar die geldt niet voor elke groep. Je bent pas verplicht om wettelijk te consolideren als de groep twee opeenvolgende jaren minstens twee van de volgende criteria overschrijdt:

• Gemiddeld 250 werknemers dat jaar

• € 42 500 000 jaaromzet (excl. btw)

• € 21 250 000 balanstotaal

Deze verplichting geldt eveneens voor vennootschappen die onder centrale leiding staan en daardoor een consortium vormen, of met andere woorden wanneer er sprake is van een horizontale groep.

Indien je niet consolidatieplichtig bent, kan je ervoor kiezen om vrijwillig een consolidatie op te stellen om bovenstaande doelstellingen te ondersteunen.

Stap 2: Bepaal de consolidatiekring en -methode per entiteit #

Een consolidatiekring is de selectie van entiteiten die je gaat consolideren. Om te bepalen welke entiteiten in de consolidatiekring moeten worden opgenomen, kijk je eerst naar de participaties binnen de groep. Het aangehouden deelnemingspercentage bepaalt het controlepercentage in de desbetreffende onderneming.  

Op basis van het controlepercentage kan per entiteit de methode van consolidatie bepaald worden:

• Integrale consolidatie: voor dochterondernemingen onder volledige controle (> 50%).

• Proportionele consolidatie: voor entiteiten onder gezamenlijke controle.

• Vermogensmutatiemethode (equity-methode): voor deelnemingen met significante invloed (20% – 50%).

Deze regel geldt niet enkel bij een verplichte consolidatie, maar ook bij een vrijwillige.

Bij een consolidatie (verplicht of vrijwillig) hoef je niet altijd alle dochterondernemingen in de consolidatiekring op te nemen. Een dochteronderneming mag buiten de consolidatie worden gelaten (art. 3:97 KB 29 april 2019):

• Indien zij slechts van te verwaarlozen betekenis zijn (alle ondernemingen samen die hieronder zouden vallen samen te beoordelen);

• indien ingrijpende en duurzame beperkingen in wezenlijke mate de effectieve uitoefening van de controlebevoegdheid over de betrokken dochteronderneming dan wel de aanwending van het vermogen van laatstgenoemde bemoeilijken;

• indien de gegevens die nodig zijn om deze dochteronderneming in de consolidatie op te nemen, niet zonder onevenredige kosten of onverantwoorde vertraging kunnen worden verkregen;

• indien haar aandelen uitsluitend met het oog op latere vervreemding worden gehouden.

Stap 3: Verzamel alle nodige gegevens #

Voor een correcte consolidatie heb je verschillende gegevens nodig:

• De individuele jaarrekeningen van alle ondernemingen in de groep.

• Informatie over interne transacties en saldi tussen groepsmaatschappijen.

• Eventuele participatiepercentages en stemrechten.

Stap 4: Bepaal het eerste consolidatieverschil per entiteit #

Het eerste consolidatieverschil betreft het verschil tussen de aanschaffingswaarde van de deelneming en het relatieve deel in de intrinsieke waarde van de verworven entiteit. Dit wordt bepaald bij de eerste consolidatie of bij de verwerving van aandelen. Is er een positief verschil, dan spreken we van goodwill. Bij een negatief verschil spreken we dan weer van badwill.

Stap 5: Elimineer interne transacties #

Bij een consolidatie is het cruciaal om interne transacties te elimineren. Zo niet, is er sprake van dubbele tellingen en is het eindresultaat niet representatief. Denk daarbij aan:

• Interne aan- en verkopen

• Interne vorderingen en schulden

• Interne winst op voorraden of vaste activa

• …

Stap 6: Pas de juiste boekhoudnormen en waarderingsregels toe #

Als niet alle entiteiten van de groep dezelfde boekhoudnormen of waarderingsregels toepassen, moeten er consolidatieboekingen worden uitgevoerd om deze grondslagen gelijk te trekken.

Tip: Zorg dat alle entiteiten dezelfde boekhoudprincipes of waarderingsregels hanteren. Zo kan je deze stap overslaan, wat tijd en moeite bespaart.

Stap 7: Bereken minderheidsbelangen #

Indien niet alle aandelen van een dochteronderneming in handen zijn van de moedermaatschappij, bereken je het aandeel van derden in het eigen vermogen en resultaat. Dit wordt apart weergegeven in de jaarrekening, vlak onder het eigen vermogen.

Stap 8: Stel de geconsolideerde jaarrekening op #

Combineer alle gegevens in één geheel met een geconsolideerde balans, geconsolideerde resultatenrekening en toelichtingen.

Stap 9: Controle en publicatie #

Laat de geconsolideerde jaarrekening controleren door een bedrijfsrevisor en publiceer ze tijdig volgens de wettelijke termijnen (binnen dertig dagen na voorleggen van de jaarrekening aan de Algemene Vergadering én ten laatste binnen de zeven maanden na afsluiting van het boekjaar). Ben je commissarisplichtig, dan is dit een verplichte stap. Ben je dat niet, dan is het toch aangeraden om een check te laten doen door een ervaren bedrijfsrevisor.

Praktische tips om stress te vermijden #

• Begin vroegtijdig met het verzamelen van gegevens.

• Gebruik de juiste consolidatiesoftware om fouten te vermijden.

• Heb je een complexe structuur of ben je deel van een internationale groep? Raadpleeg dan zeker een expert die de juiste regels kent.