Voor zelfstandigen gaat pensioenplanning veel verder dan het wettelijk pensioen. Ook de pensioenleeftijd, de effectieve loopbaan en de aanvullende pensioenpijlers zijn cruciaal. De hervorming vanaf 2027 versterkt de link tussen effectieve prestaties, het moment van pensionering en de opbouw en uitbetaling van aanvullende pensioenen. Hieronder lichten we de belangrijkste aandachtspunten toe.
Dit artikel werd het laatst geüpdatet op 25 juni 2026.
De pensioenhervorming wijzigt de wettelijke pensioenleeftijd niet: deze blijft vandaag 66 jaar en wordt vanaf 2030 verhoogd tot 67 jaar.
Wel zullen vanaf 1 januari 2027 de voorwaarden voor vervroegd pensioen strenger worden. Voor zelfstandigen is vooral de samenstelling van de loopbaan belangrijk: periodes als werknemer, ambtenaar, zelfstandige of bedrijfsleider moeten afzonderlijk worden beoordeeld.
Voor loopbaanjaren als werknemer of ambtenaar zullen vanaf 2027 in principe minstens 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen vereist zijn, tegenover 104 dagen onder de vroegere regeling. Daarop is één uitzondering: het eerste loopbaanjaar volgt wél nog het oude systeem van 104 dagen.
Periodes die gelijkgesteld worden met gewerkte dagen wijzigen niet. Zo blijven periodes van ziekte, zorgverlof (bv ouderschapsverlof) en (tijdelijke) werkloosheid meetellen voor jouw vervroegd pensioen.
Voor zelfstandigen blijft de vraag vooral welke kwartalen effectief pensioenrechten opleveren. Het volstaat dus niet om het aantal jaren activiteit te tellen: je moet nagaan voor welke kwartalen sociale bijdragen werden betaald of een gelijkstelling geldt.
Hoewel de regels voor het gewone vervroegd pensioen verstrengd worden, komt er vanaf 2027 een nieuwe mogelijkheid om vanaf 60 jaar vervroegd met pensioen te gaan. Dit is op voorwaarde dat je een lange effectieve loopbaan van minstens 42 loopbaanjaren presteerde, waarin elk jaar minstens 234 effectief gewerkte dagen telt. Voor zelfstandigen moet elk loopbaanjaar minstens drie effectief gewerkte kwartalen omvatten.
Een individuele controle blijft noodzakelijk, zeker bij een gemengde of minder lineaire loopbaan, een bijberoep, tijdelijk lagere inkomsten of een overgang van eenmanszaak naar vennootschap.
Opgelet: in tegenstelling tot hierboven geldt hier geen uitzondering voor het eerste loopbaanjaar.
De hervorming voert ook een pensioenbonus en pensioenmalus in. Ook voor zelfstandigen is dit relevant, omdat de pensionering vaak samenvalt met keuzes over stopzetting, overdracht, verdere activiteit via een vennootschap of aanpassing van de bezoldiging.
De pensioenmalus is een vermindering van het bruto pensioenbedrag voor wie vanaf 2027 vervroegd met pensioen gaat en onvoldoende effectief gewerkte prestaties kan aantonen. Dat kan dus ook spelen wanneer je wel voldoet aan de gewone leeftijds- en loopbaanvoorwaarden voor vervroegd pensioen.
Om de malus te vermijden, moet je cumulatief voldoen aan twee voorwaarden:
Voor zelfstandigen wordt dit vertaald naar:
Voor zelfstandigen gaat het onder meer om kwartalen waarvoor sociale bijdragen werden betaald of die gelijkgesteld zijn, bijvoorbeeld bij ziekte, mantelzorg of moederschapsrust. Ook vroegere prestaties als werknemer of ambtenaar kunnen meetellen.
Ga je op vervroegd pensioen en voldoe je niet aan deze voorwaarden, dan riskeer je een vermindering van het pensioenbedrag. De omvang van de malus hangt af van je geboortejaar en van het aantal jaren dat je vroeger met pensioen gaat dan de wettelijke pensioendatum.
Daartegenover staat de pensioenbonus voor wie zijn pensioen uitstelt na de wettelijke pensioenleeftijd en verder blijft werken. Ook die bonus is niet automatisch: je moet recht hebben op pensioen, de opname effectief uitstellen en blijven voldoen aan de wettelijke werkvoorwaarden.
Ook de aanvullende pensioenopbouw vraagt aandacht. Voor veel zelfstandigen is de tweede pensioenpijler, zoals VAPZ, sociaal VAPZ, IPT of groepsverzekering, essentieel naast het wettelijk pensioen. Vanaf 1 januari 2026 wordt bij uitbetaling in kapitaalvorm standaard een solidariteitsbijdrage van 2% ingehouden.
Vanaf 1 juli 2027 komt daar een bijkomende bijdrage van 2% bij voor het deel van de aanvullende pensioenkapitalen boven € 150.000. Bij die drempel worden alle aanvullende pensioenkapitalen samengeteld, wat vooral relevant is voor zelfstandige bedrijfsleiders met meerdere aanvullende pensioencontracten.
Deze bijdrage staat los van andere inhoudingen, zoals de RIZIV-bijdrage en eindbelasting. De netto-impact hangt dus af van onder meer het type aanvullend pensioen en het uitbetalingsmoment.
Voor zelfstandigen is de pensioenhervorming meer dan een aanpassing van pensioenregels. Ze raakt rechtstreeks aan de vraag wanneer je stopt, of je nog actief blijft in je eenmanszaak of vennootschap, en hoe je wettelijk pensioen en aanvullende pensioenopbouw op elkaar worden afgestemd.
Denk je eraan om je activiteit af te bouwen, langer door te werken of je VAPZ, IPT of groepsverzekering op te nemen? Dan is het aangewezen om tijdig te laten simuleren wat dit betekent voor je pensioenbedrag, netto-inkomen en aanvullende pensioenuitkeringen.
Controleer daarom tijdig je loopbaangegevens via mypension.be en laat nagaan welke periodes effectief meetellen. Zeker bij een gemengde loopbaan, een vennootschap of meerdere aanvullende pensioencontracten kan de impact aanzienlijk verschillen.
Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek. Onze experten staan klaar om je verder te helpen met advies op maat. Zo krijg je zicht op het meest geschikte moment om met pensioen te gaan, verder te werken of je aanvullende pensioenrechten op te nemen.
Een zorgvolmacht geeft je zekerheid over wie beslissingen kan nemen over je vermogen en verzorging in het geval je dit niet meer zelf kan door onbekwaamheid. In een zorgvolmacht kan je dus personen aanstellen als je lasthebber. Als je geen zorgvolmacht hebt, zal de vrederechter een bewindvoerder aanstellen. Waar je voorheen volledig vrij kon kiezen wie in jouw naam kan optreden, wordt dit door de wet van 8 november 2023 beperkt.
Het familiaal gunstregime werd op 1 januari 2026 ingrijpend hervormd. Het belangrijkste is dat residentieel vastgoed voortaan expliciet wordt uitgesloten van de gunstregeling. Bovendien is een waarderingsverslag nu verplicht en werd de continuïteitsvoorwaarde verfijnd. Wat houden de wijzigingen in? We lijsten ze voor je op.
Een zorgvolmacht geeft je zekerheid over wie beslissingen kan nemen over je vermogen en verzorging in het geval je dit niet meer zelf kan door onbekwaamheid. Waar je voorheen volledig vrij kon kiezen wie in jouw naam kan optreden, zal dit binnenkort door de wet van 8 november 2023 beperkt worden.
Wij blijven nieuwe verhalen schrijven en onze expertise delen. Wil je dat vers van de pers? Schrijf je in op onze nieuwsbrief!
Alle uitdagingen binnen je onderneming verdienen een oplossing op maat. Neem contact met ons op en we brengen je in contact met de juiste expert.
