Familiale opvolging in 2025: hoe geef je je levenswerk met een gerust hart door?

Wanneer begin je best na te denken over een familiale bedrijfsoverdracht? #

“In de praktijk zien we dat ondernemers daar vaak te laat mee beginnen,” aldus Daphné. “De meeste ondernemers starten pas als ze richting hun pensioen gaan, maar eigenlijk moet je er al over praten wanneer je onderneming op kruissnelheid komt. En al zeker bij grote levensmomenten zoals een huwelijk, de geboorte van een (klein)kind, enz. Vaak is een volledige overdracht ook een proces van lange adem, waardoor op tijd beginnen echt wel cruciaal is.”

“Precies daarom is het goed om een neutrale partij aan tafel te hebben,” vult Daphné aan. “Naast het juridisch en fiscaal structureren van het vermogen, zorgen wij er ook voor dat emoties de ruimte krijgen, maar dat beslissingen rationeel blijven.”

Hoe begin je een familiale planning uit te werken?  #

Familiale planning lijkt op het eerste gezicht complex, maar het begint altijd met één eenvoudige stap: inzicht krijgen in je huidige situatie. “Het is cruciaal dat je als ondernemer de ‘wat als’-vraag stelt: Wat als ik morgen overlijd? Wat gebeurt er dan met mijn vermogen? Van daaruit kan je dan strategisch gaan denken: wat wil ik op termijn doorgeven, en aan wie?”

De eerste stap is volgens haar een inventaris maken van al je activa en structuren. “Welk vermogen heb je? Wat is de onderneming waard? Wat zit er privé, wat zakelijk? Hoe is je huwelijksstelsel geregeld? Die basis heb je nodig om te kunnen plannen.”

Vervolgens bepaal je je doelen en prioriteiten:

• Hoe wil je de opvolging garanderen?

• Welk deel mag naar je kinderen, je partner of andere familie gaan?

• Waar kan je fiscaal optimaliseren?

• Hoe kan je gemoedsrust en familiale harmonie bewaren?

Katrien knikt: “Het gaf mij vooral rust om te weten dat we er niet in één keer door moesten. We hebben als familie ook de ruimte genomen om dat samen te bespreken, onder begeleiding van een neutrale partij. Die had ook kennis van zaken en kon op alle vragen antwoorden. Dat was cruciaal om ervoor te zorgen dat we tot een oplossing kwamen waar iedereen zich in kon vinden.”

Hoe bepaal je de waarde van een familiebedrijf? #

De waardering van een familiebedrijf is vaak een delicaat punt. “Voor ouders vertegenwoordigt het hun levenswerk, hun ziel,” zegt Daphné. “Maar cijfers zijn objectief. Wij brengen de waarde in kaart door te kijken naar de resultaten, de activa, het vastgoed en het rendement over de voorbije jaren. Op die manier splitsen we ook het vastgoed van wat ze in West-Vlaanderen de zulle noemen: de effectieve activiteit van de onderneming.”

Voor Katrien en haar ouders was dat confronterend: “Op papier leek de zaak minder waard dan wat ze voor ons betekende. Maar net daarom was het belangrijk dat we het bespraken.”

Hoe bescherm je je familie en je vermogen? #

Eenmaal de overdracht rond is, begint het volgende hoofdstuk: de familiale planning. Daphné: “Die bescherming is tweevoudig. Enerzijds wil je dat de juiste mensen de kans krijgen om verder te bouwen aan de onderneming. Dan gaat het niet enkel om familie, maar kan het ook gaan om andere sleutelfiguren uit je onderneming met bijvoorbeeld een sturende functie. Langs de andere kant wil je uiteraard ook dat je vermogen niet al te hard belast wordt, om te vermijden dat je erfgenamen delen moeten verkopen om de erfenis te betalen.”

De erfbelastingen lopen namelijk al vrij snel hoog op tot 27% in rechte lijn. Dat is bijna een derde van het vermogen. Gelukkig kan je met tijdige planning veel optimaliseren, bijvoorbeeld via een familiale vennootschap, huwelijkscontract of zorgvolmacht.

Wat is een zorgvolmacht en waarom is die belangrijk? #

Een zorgvolmacht is een (bij voorkeur notarieel) document waarin jij  iemand anders  de bevoegdheid geeft om in jouw plaats beslissingen te nemen wanneer je daar zelf niet meer toe in staat bent of dat niet meer wenst. Bijvoorbeeld door ziekte, ouderdom of een ongeval, waardoor je tijdelijk of blijvend wilsonbekwaam wordt. Heb je geen zorgvolmacht, dan kan een vrederechter een bewindvoerder aanstellen die jij niet kent.

“Een zorgvolmacht is geen document voor ‘later’, maar voor vandaag,” benadrukt Daphné. “En veel ondernemers beseffen niet dat dit ook op jonge leeftijd cruciaal is, want je weet nooit wat er gebeurt. Bovendien is een zorgvolmacht niet finaal: je kan het altijd aanpassen naarmate je situatie evolueert.”

Wat neemt Katrien mee uit deze aflevering?  #

• Familiale planning spaar je best niet voor je pensioen: vroeg beginnen is cruciaal.

• Vermogensplanning is een proces dat meegroeit met jouw leven én met je onderneming. Sta er op kernmoment even bij stil en zorg voor flexibiliteit.

• Bij een familiale overdracht is een neutrale partij cruciaal om ervoor te zorgen dat emoties hun uiting vinden, maar de rationele beslissingen kunnen primeren. Alleen zo kom je tot een uitwerking waar iedereen zich in kan vinden.

• Een zorgvolmacht is een cruciaal instrument om je wensen te beschermen, ongeacht je leeftijd.

• Een goede vermogensstructuur zorgt voor de nodige juridische en fiscale bescherming.